همه چیز درباره صندوق‌های سرمایه گذاری قابل معامله بورسی(ETF)

صندوق های سرمایه گذاری در میان مردم جامعه از متدوال ترین راه ها برای سرمایه گذاری غیر مستقیم است ، به ویژه برای کسانی که از دانش و مهارت کافی برای سرمایه گذاری مستقیم برخوردار نیستند. صندوق های قابل معامله (ETF) نوعی از  صندوق های سرمایه گذاری هستند که واحدهای آن در طول روز همانند سهام در بازار سرمایه مبادله میشود و ساختاری شبیه به صندوق های سرمایه گذاری مشترک دارند.در این مقاله میخواهیم به بررسی کامل و جامعی از صندوق های قابل معامله بوررسی  بپردازیم ، پس تا پایان این نوشتار همراه مدرسه بورس باشید. در پایان نیز ویدیو اموزشی همه چیز درباره صندوق های قابل معامله بورسی را نیز ببینید.

صندوقETF چیست؟

ETF کوتاه شده عبارت (Exchange Traded Fund) است، که به معنای صندوق هایی است که در بازار سرمایه میتوان واحد های سرمایه گذاری آنهار را مبادله کرد که در کشور ما به آنها صندوق های قابل معامله در بورس میگویند. از آنجایی که با سرمایه های خیلی کم میتوان در این صندوق ها اقدام به سرمایه گذاری کرد، از محبوبیت والایی برخوردار هستند.

تفاوت صندوق های سرمایه گذاری مشترک با صندوق های ETF

این دو صندوق مختلف علاوه بر اینکه شباهت های بسیاری دارند ، تفاوت هایی هم دارند. مهمترین تفاوت این دو ، نحوه و روش معامله آنهاست.به این صورت که صندوق های ETF همانند سهام با داشتن کد بورس ، از طریق کارگزاری ها قابل خرید و فروش هستند، اما برای معامله دیگر صندوق ها باید به مراجع و مراکز آنها مراجعه کنید.اینکه صندوق های ETF را میتوان در بورس معامله کرد باعث میشود که از مزیت دیگری هم برخوردار باشند که آن هم نقدشوندگی بالای آنها با بهره گیری از پتانسیل بازار سهام است.لازم به ذکر است که کنترل عرضه و تقاضا و نقدشوندگی این صندوق ها را بازارگزدان ها برعهده دارند.
تفاوت دیگر این صندوق ها به مالیات مربوط است ؛ به این صورت که معامله صندوق های ETF شامل مالیات نمیشود اما مبادله سایر صندوق ها مشمول مالیات است.

ویژگی‌های صندوق‌های قابل معامله(ETF)

ملموس ترین ویژگی این دسته از صندوق ها قابلیت داد و ستد آنها در بازاری با نقدشوندگی بالا چون بازار بورس است که در مدت و ساعت معینی به طور روزانه انجام میشود.از دیگر ویژگی های صندوق های قابل معامله در بورس میتوان به ایجاد سبد دارایی متنوع ( انواع اوراق بهادار و کالاهای فیزیکی) ،انعطاف پذیری بالا،صرفه جویی مالیاتی و تسهیل سرمایه گذاری برای عامه مردم اشاره کرد.
به روزرسانی NAV (Net Asset Value) که همان خالص ارزش دارایی‌ها است ،در این دسته از صندوق ها به صورت شفاف و منظم ،هر ۲ دقیقه یک بار انجام می‌شود و با انتشار در سایت رسمی صندوق مربوطه در اختیار سرمایه گذاران قرار می‌گیرد و لازم نیست مانند سایر صندوق ها یک روز کامل منتظر بمانید تا NAV یا خالص ارزش دارایی اعلام شود.

مزایای صندوق‌های سرمایه گذاری قابل معامله

کارمزد کم : از مهمترین مزایای این صندوق ها میزان کارمزد آنهاست که در مقایسه با سهام بسیار کمتر است.
تسهیل فرایند سرمایه گذاری : همانطور که از نام این صندوق ها پیداست، قابل معامله در بورس هستند و همین امر موجب میشود که فرایند سرمایه گذاری در آن برای متقاضیان بسیار آسان، روان و پرسرعت انجام شود.
تنوع در تعداد صندوق ها : خوشبختانه در حال حاضر تعداد کثیری از صندوق های قابل معامله در بورس فعالیت میکنند و این تنوع باعث میشود که سرمایه گذاران با توجه به معیار ها و تحلیل های خود بتوانند از میان گزینه های متعدد بهترین را انتخاب کنند.
شفافیت : از آنجایی که این صندوق ها تحت نظارت سازمان بورس هستند، از شفافیت اطلاعاتی بالایی برخوردار هستند؛ از این رو سرمایه گذاران میتوانند با اطمینان بیشتری اقدام به سرمایه گذاری در آن کنند.
محاسبه آنی NAV : میزان (NAV)یا ارزش خالص دارایی های سایر صندوق ها اصولا برای روز کاری بعد محاسبه میشوند ولی در صندوق های ETF، میزان ارزش خالص دارایی ها هر دو دقیقه یک بار محاسبه میشود و در خرید آنلاین و محاسبه قیمت واحد های صندوق مشکلی وجود ندارد.

انواع صندوق‌های قابل معامله (ETF)

صندوق های درآمد ثابت : بخش اعظمی از پرتفوی این صندوق ها از اوراق با درآمد ثابت تشکیل شده و به همین دلیل سرمایه گذاری در این صندوق ها بدون ریسک بوده. بازدهی سالانه این صندوق ها در بیشتر مواقع چند درصد بیشتر از بازدهی سپرده های بانکی است. در صندوق‌ درآمد ثابت حداقل ۷۰ درصد از دارایی‌ها متشکل از اوراق مشارکت بانکی، سپرده بانکی و سایر اوراق با درآمد ثابت مانند اوراق خزانه هستند.

صندوق‌های سهامی

صندوق های سهامی، همان‌طور که از نامشان پیداست پورتفویی با تعداد و وزن بالایی از سهام دارند و ریسک این صندوق ها به مراتب بیشتر از صندوق های درآمد ثابت بوده و متناسب با این ریسک میزان بازدهی بالاتری هم نسبت به این صندوق ها خواهد داشت. بدیهی است که احتمال تحقق زیان و کم شدن قیمت واحد های این صندوق ها متناسب با سهام پورتفوی آن ها وجود دارد و میتوانند سرمایه گذاران خود را متضرر کنند. ۷۰ درصد دارایی این صندوق‌ها از سهام تشکیل می‌شود.

صندوق‌های مختلط

صندوق های مختلط، مخلوطی از دو نوع صندوق قبلی یعنی درامد ثابت و سهامی هستند. در واقع حداقل ۴۰ درصد از دارایی این صندوق‌ها را سهام، ۴۰ درصد را اوراق با درآمد ثابت و ۲۰ درصد باقی‌مانده را از بین سهام یا اوراق برمیگزینند. در نتیجه میزان ریسک این صندوق ها از صندوق های درآمد ثابت بیشتر و از صندوق های سهامی ، کمتر است.

صندوق های کالایی

صندوق‌ کالایی یکی از ابزارهای نوین در بورس کالای ایران است که در آن کالایی معین با سازوکار خاص معامله می‌شود و سرمایه‌گذار به جای خرید و فروش کالای فیزیکی، به خرید و فروش واحدهای صندوق آن کالا را میپزدازد. در واقع سبد دارایی‌های صندوق کالایی به جای سهام و  انواع اوراق از کالا تشکیل می‌شود.
شناخته شده ترین صندوق های کالایی قابل معامله در بورس ایران صندوق های طلا و زعفران هستند که بخش بزرگی از دارایی آن ها شامل گواهی های طلا و زعفران است.

صندوق های قابل معامله(ETF) دولتی

صندوق های قابل معامله دولتی نوعی از صندوق های سهامی قابل معامله در بورس هستند که تمام دارایی آن ها متشکل از سهام یک صنعت است. به عنوان مثال صندوق های دارایکم و پالایش یکم دو صندوق دولتی قابل معامله در بورس هستند که دارایی صندوق دارایکم شامل سهام چند بانک و شرکت بیمه ای است و دارایی صندوق پالایش یکم شامل چند شرکت پالایشگاهی است. دواقع دولت برای فروش سهام خود در این شرکت ها از این صندوق ها استفاده کرده است.

میزان بازدهی صندوق های قابل معامله (ETF)

با توجه به دارایی های گوناگون این صندوق ها و ماهیت آنها ،میزان بازدهی شان متفاوت است.بازدهی صندوق های درآمد ثابت نزدیک یا حتی کمی بیشتر از سپرده بانکی ؛بازدهی صندوق های سهامی نزدیک به شاخص کل و سهام ؛بازدهی صندوق های مختلط هم عددی بین بازدهی صندوق های درآمد ثابت و سهامی است. میزان بازدهی صندوق های کالایی هم باتوجه به نوسانات قیمت کالایی که در سبد صندوق ها می باشد ، متغیر است.به عنوان مثال قیمت واحد های صندوق زعفران از نوسانات قیمت زعفران در بازار تاثیر می پذیرد.

شیوه خرید و فروش واحدهای صندوق های قابل معامله (ETF)

ابتدا باید با ثبت نام در سامانه سجام ،اقدام به دریافت کد بورسی کنید؛سپس با انتخاب کارگزاری موردنظر و دریافت نام کاربری و رمزعبور خود ،از طریق پنل معاملاتی خود اقدام به خرید و فروش واحد های صندوق های قابل معامله در بورس (ETF) کنید.
برای اطلاع از مشخصات این صندوق ها اعم از میزان بازدهی گذشته،سایت صندوق،نوع آنها و … میتوانید به سایت www.fipiran.ir مراجعه کنید و اطلاعات مربوطه را کسب کنید.

ساعت معامله صندوق های قابل معامله (ETF)

• صندوق‌های سرمایه‌گذاری قابل معامله از نوع سهامی و مختلط در زمان پیش گشایش ۸:۴۵ تا ۹، گشایش ساعت ۹ و حراج پیوسته از ۹ تا ۱۲:۳۰ انجام میگیرد.
• صندوق های درآمد ثابت در زمان پیش گشایش ۸:۴۵ تا ۹، گشایش ساعت ۹ و حراج پیوسته از ۹ تا ۱۵ انجام میگیرد.
• صندوق های کالایی در زمان پیش گشایش ۸:۴۵  تا ۹، گشایش ساعت ۹ و حراج پیوسته از ۹ تا ۱۵ انجام میگیرد.

میزان کارمزد صندوق های قابل معامله (ETF)

با توجه به این که معامله واحد های این صندوق ها قانون(توسعه ابزارها و نهادهای مالی جدید در راستای تسهیل اجرای سیاست‌های کلی اصل ۴۴ قانون اساسی)،مشمول مالیات نمیشود؛ کارمزد معاملات صندوق های قابل معامله در بورس (ETF) به شرح زیر است :

کارمزد معاملات صندوق های در سهام :

کارمزد خرید : ۰.۱۱۶ درصد
کارمزد فروش : ۰.۱۱۸۷۵  درصد

کارمزد معاملات صندوق های مختلط :

کارمزد خرید : ۰.۰۶۰۷۵  درصد
کارمزد فروش : ۰.۰۶۶۱۲۵  درصد

کارمزد معاملات صندوق های درآمد ثابت :

کارمزد خرید : ۰.۰۱۸۷۵  درصد
کارمزد فروش : ۰.۰۱۸۷۵  درصد

ویدیو آموزشی همه چیز درباره صندوق‌های قابل معامله بورسی

سخن آخر

تا به اینجا تمام نکات لازم درباره صندوق های قابل معامله در بورس (ETF)  آموختیم و میدانیم که یکی از کم ریسک ترین و جذاب ترین گزینه ها برای افرادی است که از دانش و مهارت کمتری برای سرمایه گذاری مستقیم برخوردار هستند.پس به خوبی از این صندوق ها استفاده کنید.از همه شما ،همراهان گرامی مدرسه بورس سپاسگذاریم که تا پایان این مقاله با ما همراه بودید. بسیار خوشحال میشویم اگر درخواست ها و پیشنهادات و انتقادات خود را در بخش نظرات با ما به اشتراک بگذارید.
شما میتوانید با شرکت در دوره جامع نوابغ بورس و سرمایه گذاری هر انچه که برای تبدیل شدن به یک سرمایه گذار حرفه ای لازم دارید بدست آورید.