همه چیز درباره عرضه اولیه سهام در بورس

یکی از جذاب ترین و پرطرفدارترین گزینه ها برای سرمایه گذاران و معامله گران عرضه اولیه ها هستند. زمانی که یک شرکت با عملکرد مثبت و قابل قبول خود پس از کسب مجوز های لازم ، برای اولین بار سهام خود را در بازار سرمایه عرضه میکنند،مورد استقبال شدید فعالان بازار قرار می‌گیرد که در اکثر اوقات منجر به سود قابل قبولی برای سرمایه گذاران می‌شود.در این مقاله میخواهیم هر آنچه که می بایست درباره عرضه اولیه سهام در بورس باید بدانید ، برایتان شرح دهیم.پس تا پایان این مقاله با مدرسه بورس همراه باشید.

عرضه اولیه (IPO) چیست؟

IPO مخفف عبارت Initial Public Offering یا همان عرضه اولیه ها هستند.زمانی که بخشی از سهام یک شرکت پس از دریافت مجوز های لازم ار سازمان های بورس و فرابورس ،به صورت عمومی در تعداد و قیمت معین در بازار سرمایه عرضه میشوند که قابل خرید و فروش توسط همه فعالان بازار می باشد.البته این نکته قابل ذکر است که عرضه اولیه سهام شرکت ها به این معنا نیست که این شرکت ها تازه تاسیس شده اند؛ بلکه به معنی اخذ مجوز معامله سهام آن شرکت توسط عموم سرمایه‌گذاران است.

نحوه و روش‌های قیمت‌گذاری عرضه اولیه سهام

در دنیا روش‌های گوناگونی برای قیمت‌گذاری وجود دارد که شرکت‌ها بر اساس قوانین و رویه های موجود در هر کشور، می‌توانند برای عرضه اولیه سهام خود از آن بهره مند شوند.سه روش رایج و پرکاربرد در نحوه عرضه اولیه و قیمت گذاری به شرح زیر است :

 روش ثبت دفتری (Book Building)

در این روش سهام شرکت ها طی فرایندی از طریق بازاریابی، قیمت های پیشنهادی و در نهایت برآورد میزان تقاضا مشخص میشود.این روش مزایایی از قبیل امکان کنترل و انعطاف پذیری بیشتر، هزینه کمتر در عرضه های با حجم بالا و ایجاد هماهنگی در تعداد معامله گران آگاه و ناآگاه، باعث شده تا روش ثبت دفتری (Book Building) نسبت به سایر روش ها دارای کاربرد بیشتری باشد.در ایران هم در بیشتر مواقع از همین روش ثبت دفتری استفاده میشود.

روش حراج یا مزایده (Auction)

در این روش همانطور که از نامش پیداست ؛درهنگام فروش به این روش، دارایی به کسی فرد یا نهادی تعلق میگیرد که بیشترین پیشنهاد خرید را داده است. در هنگام عرضه اوراق بهادار به این روش، از همین قانون با مقررات و تبصره های معین در حوزه بورس اوراق بهادار استفاده می کنند.
از روش حراج (Auction) معمولا برای عرضه اوراق دولتی استفاده میشود و در عرضه اولیه سهام شرکت ها کمتر مورد استفاده قرار میگیرد؛ زیرا به طور کلی بر این باورند که عرضه اولیه شرکت ها به روش ثبت دفتری (Book Building) کارایی بیشتری دارد.

روش قیمت ثابت (Fixed Price Offering)

این روش از قدیمی ترین روش های عرضه به حساب می آید به طوری که اکثر کشور ها قبل از روی کار آمدن روش ثبت دفتری (Book Building) از این روش استفاده میکردند.در حقیقت در این روش، قیمت قبل از جمع آوری درخواست خرید از سوی متقاضیان مشخص میشود و سرمایه گذاران از قبل قیمت را میدانند و بر اساس آن در مدت زمان از پیش تعیین شده در امیدنامه، درخواست خود را به شرکت تامین سرمایه اعلام میکنند. پس از جمع آوری درخواست‌ها، با هماهنگی ناشر، واگذاری سهام به سرمایه گذاران انجام میپذیرد که اگر میزان تقاضا از میزان عرضه بیشتر باشد امکان دارد به صورت تصادفی سهمیه بندی و یا به نسبت های معین میان متقاضیان تقسیم میشود تا کل سهام مورد نظر به عموم واگذار شود.

فواید عرضه اولیه (IPO) سهام برای شرکت ها

ورود شرکت ها به بازار سرمایه میتواند مزیت های متعددی برایشان به ارمغان آورد که مهمترین آنها موارد زیر هستند :

• تسهیل فرایند تامین مالی شرکت ها
• افزایش نقدشودندگی سهام و تقلیل هزینه سرمایه
• افزایش قدرت چانه زنی و اعتبار داخلی و بین المللی نهاد ها پس از درج نماد آنها در بازار سرمایه
• توسعه سیستم حسابداری شرکت و افزایش کنترل از جمله الزامات سازمان بورس

مزایای عرضه اولیه (IPO) برای سرمایه گذاران

عرضه اولیه ها همواره گزینه ای جذاب از سوی سرمایه گذاران تلقی شده؛ به ویژه برای افرادی که از دانش و تجربه و حتی زمان آزاد کمتری برای تحلیل بازار برخوردار هستند.از مزیت ها و دلایل جذابیت عرضه اولیه ها میتوان به موارد زیر اشاره کرد :

بازدهی مناسب در مدت زمان کوتاه

از دلایل رشد قیمتی عرضه اولیه ها در کوتاه مدت علاوه بر حجم بالای سرمایه گذارای در آن، این است که سهام شرکت ها با قیمتی پایین تر از ارزش ذاتی خود در بازار عرضه میشوند و این امر ریسک سرمایه گذاری در عرضه اولیه ها را تا حد زیادی کاهش می دهد.

امکان بهره مندی و انتفاع همه شرکت کنندگان در عرضه اولیه

از زمانی که از روش ثبت دفتری (Book Building) برای عرضه استفاده میشود؛ سهام بین همه تمام متقاضیان تقسیم میشود و اولویت دیگر براساس زمان ثبت سفارش نیست. اگرچه در این شیوه این امکان هم وجود دارد که میزان سهام کمتری به هر کد بورسی تعلق بگیرد؛ اما با استفاده از روش ثبت دفتری هیچ‌کس برای بهره‌گیری از این فرصت ناکام نمی‌ماند.

مراحل و شیوه خرید عرضه اولیه ها

برای خرید عرضه اولیه (IPO)  مراحل زیر را انجام دهید:

1. ابتدا باید از طریق ثبت نام در سامانه سجام، کد بورسی خود را دریافت کنید.
2. با ثبت نام در یکی از کارگزاری های کشور ، نام کاربری و رمز عبور پنل معاملاتی خود را دریافت کنید و وارد پنل معاملاتی خود شوید.
3. پس از انجام مراحل فوق، باید در زمانی که ناظر برای عرضه اولیه معین میکند، اسم نماد آن شرکت را جست و جو کنید.
4. با توجه به سقف و کف قیمتی که از قبل مشخص شده؛ قیمت خرید را وارد میکنید.
5. برای اینکه از تعلق گرفتن عرضه اولیه اطمینان پیدا کنید، بهتر است که سقف قیمت مشخص شده را برای خرید انتخاب کنید.
6. برای حجم خرید هم میتوانید حداکثر میزان مشخص شده برای هر کد بورسی که توسط ناظر اعلام شده را انتخاب کنید.
7. دکمه خرید را بزنید و سفارش خود را ثبت کنید.معمولا یک تا دو روز کاری زمان می‌برد تا سهام عرضه اولیه به پرتفوی (سبد دارایی) شما اضافه شود.

مطلع شدن از زمان عرضه اولیه ها

برای اینکه بتوانیم از زمان عرضه سهام شرکت ها برای اولین بار در بازار سرمایه مطلع شویم چندین راه وجود دارد :

1. هم سازمان بورس و هم فرابورس معمولا دو روز قبل از عرضه اولیه درسایت خود زمان عرضه را اعلام میکنند تا فعالان بازار فرصتی برای تهیه مبلغ مورد نظر داشته باشند.
2. بسیاری از کارگزاری ها، مشتریان خود را از طریق ارسال پیامک یا ایمیل از زمان عرضه اولیه ها مطلع میکنند.

تعداد سهام قابل خرید در عرضه اولیه

در خرید عرضه اولیه ها باید به این نکته توجه کنیم که نمیتوانیم به تعداد دلخواه، سهام شرکت را خریداری کنیم؛ بلکه سقف و کف قیمتی و همچنین حداکثر سهیمه هر کد بورسی، قبل از عرضه توسط ناظر اعلام میشود و ما با توجه به آن میتوانیم برای خرید عرضه اولیه اقدام کنیم.

سهم هر کد بورسی از عرضه اولیه

اصولا قبل از شروع ثبت سفارش عرضه اولیه، حداکثر تعداد سهام قابل خرید توسط هر کد معاملاتی حقیقی و حقوقی اعلام می شود اما معمولا با توجه به میزان بالای مشارکت، تعداد سهام کمتری به هر کد بورسی اختصاص می یابد. تعداد سهام تخصیص یافته به هر کد معاملاتی با توجه به فرمول زیر محاسبه می شود :

ریسک عرضه اولیه ها

ریسک عرضه اولیه ها با توجه به اقبالی که نسبت به آن وجود دارد اصولا کم است. اما باید همیشه در نظر داشته باشیم  که صرف خرید عرضه اولیه ها و استقبال زیاد فعالان بازار از آن، ضمانتی برای کسب سود نیست و باید به شرایط بازار، صنعتی که سهام در آن فعالیت می کند و مشخصات و شرایط شرکت ها اعتنا کرد.

ویدیو آموزشی همه چیز درباره عرضه اولیه در بورس

سخن آخر

در این مقاله سعی کردیم به هر آنچه درباره عرضه اولیه (IPO) نیاز دارید بپردازیم.امیدواریم از عرضه اولیه ها به بهترین نحو استفاده کنید و همیشه در سرمایه گذاری های خود پرسود باشید.از همه شما ،همراهان گرامی مدرسه بورس سپاسگذاریم که تا پایان این مقاله با ما همراه بودید. بسیار خوشحال میشویم اگر درخواست ها و پیشنهادات و انتقادات خود را در بخش نظرات با ما به اشتراک بگذارید.شما میتوانید با شرکت در دوره جامع نوابغ بورس و سرمایه گذاری هر انچه که برای تبدیل شدن به یک سرمایه گذار حرفه ای لازم دارید بدست اورید.