نحوه محاسبه انواع سود سرمایه‌گذاری و نکات تکمیلی آن، از جمله مباحثی است که خوب است سرمایه‌گذاران و فعالان بازار اطلاعات کافی درباره آن داشته باشند. محاسبه سود به طور کلی به دو شیوه روز‌شمار و ماه‌شمار محاسبه می‌شود که ما از این دو شیوه در زمینه‌های مختلف سرمایه‌گذاری استفاده می‌کنیم. در این مقاله قصد داریم به تشریح جامع انواع سود سرمایه‌گذاری و نحوه محاسبه آنها بپردازیم پس تا پایان با مدرسه بورس همراه باشید.

محاسبه سود به طور کلی به دو شیوه روزشمار و ماه‌شمار انجام می‌شود. سود روزشمار در برخی از روش‌های سرمایه گذاری در بورس از جمله خرید واحدهای صندوق‌های درآمد ثابت و انواع اوراق بهادار از جمله اوراق مشارکت و اجاره کاربرد دارد و سود ماه‌شمار نیز به سپرده‌های بانکی تعلق می‌گیرد. در ادامه به بیان جزییات هر یک می‌پردازیم.

سود روزشمار براساس حداقل دارایی سرمایه‌گذار در هر روز محاسبه شده و به ازای هر روز، به سرمایه فرد تعلق می‌گیرد. به‌‌عنوان مثال، فردی در صندوق درآمد ثابت با سود روزشمار سرمایه‌گذاری کرده و مانده‌‌حساب او از یکم تا بیستم ماه مبلغ 200 میلیون تومان باشد. درصورتی ‌‌که از روز بیستم ماه موجودی حساب خود را برداشت کند و تا پایان ماه تنها 10 میلیون تومان در حساب داشته باشد، محاسبه سود برای بیست روز اول ماه بر اساس مبلغ 200 میلیون تومان و برای روزهای باقی‌مانده بر اساس مبلغ 10 میلیون تومان انجام می‌شود. افرادی که سپرده‌های کوتاه‌مدت روزشمار دارند، می‌توانند هر زمانی که قصد داشند از سپرده خود پول برداشت کنند. سود پول باقی‌مانده با توجه به حداقل موجودی حساب سرمایه‌گذار در پایان روز محاسبه و در زمان مقرر پرداخت می‌شود. فرمول محاسبه سود سپرده‌گذاری روز‌شمار به شرح زیر است:

فرمول فوق از جانب بانک مرکزی تعیین شده است و قابل شخصی‌سازی توسط بانک‌های مختلف را نیست. تمامی بانک‌های کشور اعم از دولتی و خصوصی موظف به پیروی از این قانون و انجام محاسبات طبق فرمول فوق هستند و تنها پارامتر (نرخ)، توسط بانک مربوطه مشخص می‌شود، همچنین این پارامتر در یک بانک می‌تواند برای حساب‌های گوناگون، متفاوت باشد.

سود ماه‌شمار سودی است که بر اساس کمترین مانده‌حساب در ماه، به سپرده‌گذار پرداخت می‌شود. به عنوان مثال، حساب بانکی را در نظر بگیرید که در آن سود به‌صورت ماه‌شمار محاسبه می‌شود. فرض کنید مانده‌حساب فرد از یکم تا پانزدهم ماه مبلغ 250 میلیون تومان باشد و از پانزدهم تا انتهای ماه با برداشت وجه، مانده‌حساب را به 20 میلیون تومان کاهش دهیم. سودی که انتهای ماه به این حساب سپرده تعلق می‌گیرد براساس کمترین موجودی ماه یعنی همان 20 میلیون تومان محاسبه می‌شود. فرمول محاسبه سود ماه‌شمار به شکل زیر است:

بنابراین مطابق این فرمول، تنها زمانی سود به سپرده‌گذار پرداخت می‌شود که حداقل یک ماه کامل سرمایه شخص در اختیار بانک قرار گرفته باشد.

سود روزشمار سودی است که بر اساس حداقل پول موجود در حساب در هر روز محاسبه می‌شود. در صورتی که سود ماه‌شمار سودی است که به حداقل مانده‌حساب در طول یک ماه پرداخت می‌شود. بنابراین مهم‌ترین تفاوت میان این دو شیوه، نحوه محاسبه سود آن‌ها براساس زمان رسوب سرمایه است. به عبارتی، اگر در طول روز و ماه گردش مالی اتفاق بیفتد و موجودی حساب کم یا زیاد شود، کمترین موجودی در طول ماه برای سود ماه‌شمار و کمترین موجودی در روز برای محاسبه سود روزشمار، مبنای محاسبه سود خواهد بود.

بانک مرکزی بعد از مشکلات پیش‌آمده ناشی از افزایش سپرده‌های سرمایه‌گذاری کوتاه‌مدت با سود روزشمار و همچنین جهت کاهش هزینه‌های بانک‌ها، طبق مصوبه شورای پول و اعتبار، از آغاز دی‌ماه ۱۳۹۷ کلیه بانک‌ها را موظف کرد تا به حساب‌های کوتاه‌مدت مشتریان خود سود ماه‌شمار پرداخت کنند. به عبارتی بانک‌ها از این تاریخ اجازه پرداخت سود روزشمار به سپرده‌های کوتاه‌مدت را ندارند و تنها مجاز به پرداخت سود به کمترین مانده‌حساب در ماه هستند.

طرح‌ خصوصی‌سازی در ابعاد مختلف برای سال‌های متمادی توسط اقصاددانان مطرح می‌شد و این طرح‌ها به مرور توسط دولت تایید و به مرحله اجرا درآمدند و کم‌کم پروژه‌های گوناگونی برای این منظور آغاز شد. که یکی از آن‌ها بانک‌های خصوصی بودند. در اوایل دهه ۸۰ شمسی بانک‌های خصوصی به مردم معرفی شدند و کار خود را آغاز کردند. از آن جایی که مردم تا آن زمان، بانک‌ها را به عنوان نهادی دولتی می‌شناختند، اعتماد به بانک‌‌های تازه تاسیس خصوصی برایشان دشوار بود، لذا این بانک‌ها شروع به ارائه طرح‌های جدید با سود و شرایط خوب با هدف جذب منابع پرداختند که از جمله این طرح‌ها، ارائه سودهای روزشمار بود که مورد استقبال گسترده‌ای قرار گرفت. رفته‌رفته سرمایه‌گذاران، مبالغ سپرده‌گذاری خود را از بانک‌های دولتی خارج کردند و به سرمایه‌گذاری در بانک‌های خصوصی روی‌آوردند؛ در نتیجه این امر بانک‌های دولتی نیز برای جلوگیری از روند مذکور، مجبور به ارائه طرح‌هایی با سود روزشمار شدند. گسترده شدن ارائه سود روزشمار برای سپرده‌گذاران، موجب سوء استفاده تعدادی از افراد و برهم‌ خوردن تعادل بازار، نوسان بالای قیمت سکه و ارز و همچنین هزینه‌ای هنگفت برای بانک‌ها شد.

سود روز‌شمار برای سرمایه‌گذاران، بانک‌ها و انواع بازار‌ها می‌تواند دارای مزایا و معایبی باشد که در ادامه به مهم‌ترین آنها می‌پردازیم:

سود روز‌شمار همانطور که می‌تواند برای بسیاری از افراد جذاب باشد، می‌تواند تاثیرات منفی در بازار و سیستم بانکی و اقتصادی کشور در طولانی مدت بگذارد؛ با این حال در بازار‌ سرمایه صندوق‌های با درآمد ثابتی هستند که نحوه محاسبه سود در آنها به صورت روز‌شمار است و می‌توان از آنها بهره برد. در این مقاله سعی کردیم به معرفی جامع و مفیدی از انواع سود‌های سرمایه‌گذاری و نحوه محاسبه آنها بپردازیم. از همه شما ،همراهان گرامی مدرسه بورس سپاسگزاریم که تا پایان این مقاله با ما همراه بودید. بسیار خوشحال میشویم اگر درخواست ها و پیشنهادات و انتقادات خود را در بخش نظرات با ما به اشتراک بگذارید.
شما میتوانید با شرکت در دوره جامع نوابغ بورس و سرمایه گذاری هر آنچه که برای تبدیل شدن به یک سرمایه گذار حرفه ای لازم دارید بدست آورید.